Bir Açılım Filmi olarak “Yangın Var”

|

Üzülerek söylüyorum ki Yangın Var tıpkı Devlet’in açılımı gibi oldukça yapmacık ve bir o kadar da başarısız bir film. Hele hele yapımcısına para kazandırmaktan başka derdi olan bir film hiç değil.

IMG_2875

2005 yılında Tayyip Erdoğan’ın Diyarbakır mitingiyle başlatılan ve 2009 yılında resmiyete dökülen Kürt Açılımı (Demokratik Açılım) 28 Temmuz 2015 günü Tayyip Erdoğan’ın yaptığı konuşmayla sona erdirildi diyebiliriz. Devlet eliyle başlatılan bu süreç gene Devlet eliyle bitirilmeye çalışılırken hep birlikte gene Devlet’in her zamanki gibi halkına değil kendine çalıştığını gördük.

Burada asıl konumuz ise Açılım Süreci’nde çekilmiş ve tam manasıyla Açılım için çekilmiş olan bir film: “Yangın Var”

2011 yapımı filmin senaristleri Kürt Stand-upçı’sı olarak adını duyuran Murat Batgi ve aslen akademisyen olan Koray Çalışkan. Yönetmen koltuğunda ise Türkiye’de popülist sinema anlayışının öncü temsilcilerinden Murat Saraçoğlu oturuyor.

yangınvar2 Film abisi askerde ölmüş Karadenizli bir itfaiyeci olan Koşman (Osman Sonant) ile Ablası doğuda öldürülen Diyarbakırlı Asya’nın (Nerin Cevadzade); Diyarbakır’dan başlayıp Trabzon’da sonlanan yolculuklarını konu alıyor.

Burada konudan bahsetmişken hemen bir parantez açalım ve baştan aşağı klişe bir hikayeye sahip olan bu filmin Euro Image, Kültür Bakanlığı ve daha bilumum kurumdan destek alması şaşırttı beni. Bugün herhangi orta seviye bir yazara bana “Türk, Kürt kardeştir” temalı bir film yaz desen akla gelen ilk fikir sanırım bir yakını askerde ölmüş bir Türk ile dağda bir yakınını kaybetmiş bir Kürt’ün bir araya gelme hikayesi olur.

Falsolarla dolu bir film

Daha başından bu kadar basit ve falso bir hikaye ile yola başlayan film yolda da falsolarına devam etmekte ısrar ediyor. Karakterlerini olabildiğince derinlikten uzak kuran filmde, başrollerden olan Karadenizli Koşman resmen bir fıkra karakteri gibi çizilmiş. Diğer başrol olan Kürt kızımız Asya ise 90’lı yılların filmlerinin didaktik solcu tiplemesinin günümüze uyarlanmış hali. Hatta kaba tabiriyle çakma!

Bir Hata olarak Yavuz Bingöl

yangınvar12Hal böyle olunca oyunculuklar da ortalamayı aşamıyor. Gene de burada Osman Sonant’ı tebrik etmek lazım. Üzerine giydiği tipi olabildiği kadarıyla bir karaktere çevirmeyi başarmış. Aynısını diğer başrol Nesrin Cevadzade için söyleyemeyeceğim çünkü zaman zaman şiveyi bile kaçıran Cevadzade, düz ve başarısız bir oyunculuk sergiliyor. Ama filmin en kötü oyuncu ödülünü gene de Yavuz Bingöl ve Şerif Sezer’e kaptırıyor. Zira Yavuz Bingöl hem oyunculuktaki duruşu hem de genel duruşu ile filmin zaten çok fazla olmayan değerini bir kat daha aşağıya çekiyor. Gene Şerif Sezer oyunculuk anlamında nasıl bir Karadenizli oynanamaz dersi verir gibi (Ki orjinalinde kendisi Laz ve Gürcü kökenli olmasına rağmen).  Filmdeki en iyi yardımcı oyuncu ödülü ise bana kalırsa kısacık dolmuş şoförü rolüyle Murat Batgi’nin. İzlerken herhalde gerçek dolmuş şoförünü kullanmışlar diye düşündüm Batgi’yi. Bu yüzden jeneriğe baktım kim oynamış dolmuş şoförünü diye ve karşısında Murat Batgi ismini görünce takdir ettim Batgi’yi.

Batıdan Doğuya bir pencereyle bakmak ya da bakmış gibi yapmak

yangınvar1Filmin en temel falsosu ise Doğu’ya ve Karadeniz’e olan oryantalist bakış açısı. Herhalde bir Hollywood ekibi gelip çekse böyle çekerdi Diyarbakır’ı ve Trabzon’u. Her şeyi gösterme derdiyle yanıp tutuşmuş film. Diyarbakır’daki mağaralardan, Diyarbakır düğünlerindeki eski geleneksel oyunlara, tipik bir Karadeniz köyünden, bu köylerde yapılan gelin karşılamalarına kadar her şeyi tek tek araştırmış ve filme eklemişler gibi duruyor. Filmin hikayesini biraz daha azaltsalar Diyarbakır ve Karadeniz için tanıtım filmi diye yayınlayabilirlermiş. O derece!

“Yangın Var”, hikayesinden, arkasındaki prodüksiyona kadar belli ki Devlet desteğiyle çekilmiş bir film. Etliye de Sütlüye de karışma derdi yok bu yüzden. Bir taraftan Asker baskısını gösteriyor. Sürekli çevirmeleri, çevirmelerdeki bekletmeleri ama bir taraftan da o askerlerin zamanı gelince de ne kadar yardım sever olduğunu gösteriyor mesela. Ama genel olarak -bir aklama yöntemi olarak da diyebiliriz- Asker ve Polis’i oluşturan kişileri -Komutanlar dışında- fazlaca saf denebilecek şekilde çiziyor.

Mesaj vermek ya da verememek

Dedik ya filmin etliye sütlüye karışma derdi yok, ama gene de popülist mesajlar vermekten de geri kalmıyor. Mesela Asya ile Koşman filmin bir yerinde Diyarbakır’da bir mağarayı gezmek için dağa çıkarken Koşman geride kalıyor ve diyor ki: “Dağa çıkmayı iyi biliyorsun.” Tabi Asya durmuyor hemen yapıştırıyor cevabı “İnmesini daha iyi biliriz.” Bu ve bunun gibi hem popülist hem de üstüne hiç düşünülmeden filme yerleştirilmiş mesajlar filmin zaten olmayan sanatsal kaygısını daha da dibe çekiyor.

Sinema filmini “Televizyon Dizisi” gibi çekmek

Bir de tabi bu her manasıyla başarısız olan filmin tekniğinden ve yönetmeni Murat Saraçoğlu’ndan da bahsetmeden geçmek olmaz. Film her Murat Saraçoğlu imzalı film gibi klasik bir Televizyon Rejisine sahip. Üzerine düşünülmemiş ve dizilerde sıkça rastladığımız planlardan bir demet sunuyor bize. Hatta bazı bazı son dönem çekilen dizilerden bile daha başarısız planlara sahip. Mesela filmin bir yerinde Asya, Koşman’ın annesinin köyünde bir manzaraya karşı duruyor ve diyor ki “Fotoğraf çekilmeyi sevmemeni anladım şimdi, sen zaten fotoğrafın içinde yaşıyorsun.” Ama bu bir replikten ileriye ne yazık ki gidemiyor çünkü bize o fotoğraf gibi mekan sadece Asya’nın gözünden bir iki saniyelik kuru bir plan dışında gösterilmiyor. Ne kadar bir film olarak beğenmesem de; benzer mekanlarda çekilmiş Özcan Alper imzalı Sonbahar filmi geliyor aklıma. Bir o filmdeki planların Karadeniz’i yansıtışı geliyor gözümün önüne bir de Yangın Var filmindeki kuru üzerine düşünülmemiş planların.

Sonuç Olarak

Üzülerek söylüyorum ki Yangın Var tıpkı Devlet’in açılımı gibi oldukça yapmacık ve bir o kadar da başarısız bir film. Hele hele yapımcısına para kazandırmaktan başka derdi olan bir film hiç değil. Biraz didaktik, biraz fıkradan oluşma kötü bir senaryo, kötü bir yönetim ve genel olarak vasatın altında oyunculuklarla birleşince ortaya bundan daha iyi bir sonuç çıkmasını da kimse bekleyemezdi sanırım.yazisonuikonu

 

Filmin fragmanını aşağıdan izleyebilirsiniz:



Yorum yok

Ekleyin